Natuursteen: gevarieerd

Marmer, graniet, leisteen, kalksteen, zandsteen, porfier, blauwe hardsteen… er zijn zoveel soorten natuursteen dat er talloze oplossingen zijn voor binnen en buiten. Natuursteen is geschikt voor elke ruimte in huis. Ook buiten staat natuursteen voor mooie en duurzame oplossingen voor opritten, terrassen, tuinpaden en zwembaden. Variatie betekent ook dat natuursteen verschillende toepassingsgebieden heeft: keuken- en aanrechtbladen, badkamerwastafels, trappen, gevels, wandbekleding… Kortom, op natuursteen geraak je nooit uitgekeken.

Natuursteen: wetenschappelijke en commerciële verdeling

De commerciële benaming kan totaal verschillen van de wetenschappelijke benaming of onderverdeling. Dikwijls is de commerciële benaming niet meer gebaseerd op vorming, textuur en mineralogie, maar verdeelt men natuurstenen onder in enkele grote groepen zoals marmers, granieten, … die soms niets te maken hebben met de wetenschappelijke benaming marmer en graniet. Daardoor is bij de commerciële benaming dikwijls de directe relatie tussen de naam en de eigenschappen van de steen verdwenen. De commerciële term marmer duidt op alle kalkhoudende natuurstenen die gepolijst kunnen worden, maar in deze groep zitten dus zowel de echte marmers volgens de wetenschappelijke onderverdeling (metamorfe kalkhoudende gesteenten) als bepaalde kalkstenen (sedimentaire gesteenten).

Hetzelfde geldt voor de commerciële term granieten, die zowel slaat op harde en gepolijste gesteenten van magmatische als van metamorfe oorsprong.

Oppervlakteafwerkingen

De oppervlaktebewerkingen beïnvloeden in hoge mate het uiteindelijke uiterlijk van de steen.

Zo kan de kleur van het oppervlak van een natuursteen sterk verschillen bij een specifieke afwerking. Het polijsten bijvoorbeeld zal over het algemeen de kleuren intenser en donkerder maken, terwijl vlammen meestal een verzachting van het kleurpalet veroorzaakt.

De keuze van een oppervlaktebewerking hangt sterk af van de aard van het materiaal en van het beoogde gebruik ervan. Zo kunnen sommige afwerkingen niet worden uitgevoerd op alle granietsoorten (bijvoorbeeld fijn gefrijnd) en andere niet op alle kalkstenen (bijvoorbeeld gepolijst).

Hieronder vindt u een overzicht van de meest voorkomende oppervlakte­afwerkingen:

Gepolijst:
Het oppervlak spiegelt en heeft een hoge glans. Aders, witte vlekken, aard en structuur van fossielen worden zichtbaar. Ook kleuren worden versterkt.

Gezoet:
Het oppervlak vertoont een kleine, lichte weerspiegeling en is effen en mat. Er zijn bijna geen zichtbare groeven aanwezig. In ruimtes waar water op de vloer slipgevaar oplevert (badkamer) verkiest men gezoete oppervlakken boven gepolijste oppervlakken. Ook in druk belopen ruimtes kiest men vaak voor een gezoete afwerking voor de vloertegels.

Geschuurd:
Deze bewerking verwijdert zaagmarkeringen en levert een effen oppervlak op met fijne (zichtbare tot weinig merkbare) cirkelvormige streepjes.

Gevlamd:
Een vlam wordt onder een hoek van 45° op de plaat gericht. De thermische schok veroorzaakt het wegspringen van de oppervlakkige korrels, wat de specifieke ruwe textuur veroorzaakt. Een gevlamd oppervlak wordt meestal buiten gebruikt. Vooral de hardere soorten natuursteen worden gevlamd.

Gebouchardeerd / Gehamerd:
Een mechanische hamer slaat op de platen en laat putjes achter op het oppervlak. Het uiterlijk van de bewerkte plaat varieert met de grootte van de hamer en het aantal punten op de hamer. Deze afwerking is vooral geschikt voor buitentoepassingen.

Gezandstraald:
Het oppervlak wordt onder hoge druk bestoven met fijne slijpkorreltjes en krijgt hierdoor een ruw maar fijngekorreld aanzicht. Deze afwerking is vooral geschikt voor buitentoepassingen.

Geborsteld:
Er zijn verschillende soorten „geborstelde“ oppervlakken op de markt. Bij deze bewerking wordt het oorspronkelijke oppervlak (gevlamd, gezandstraald, gezoet, geschuurd, ...) zachter gemaakt met behulp van slijpborstels onder hoge druk en komen de kleuren van de natuursteen weer beter tot hun recht. Het oppervlak heeft een licht ruw uiterlijk, afhankelijk van de oorspronkelijke oppervlakteafwerking.

Uit de besproken bewerkingen kan niet naar willekeur worden gekozen. Soms is een bewerking niet of nauwelijks uitvoerbaar op bepaalde steensoorten. Sommige marmers en granieten kunnen niet worden gehamerd, omdat ze te zacht zijn en te veel losnervige breekbare aders hebben, waardoor ze kunnen breken. In andere gevallen zijn bepaalde bewerkingen zinloos, omdat het decoratieve effect van de steen verloren zou gaan.

Een groot gedeelte van de bouwelementen in natuursteen kan worden gepolijst. We kunnen daarbij denken aan gevelbekledingen in de steden en het gebruik van steen in gebouwen als vloer en als keuken- en badkamerafwerking. Gepolijste afwerkingen bieden het voordeel dat de het materiaal beter tegen de atmosferische omstandigheden bestand is (geringere vervuiling, organismen hechten moeilijker aan het oppervlak). Daarentegen kan bij vloerbedekking de gepolijste afwerking er snel afgelopen worden (slijtage van de polijsting door beloping).

Richtlijnen onderhoud:

Algemeen

Bij bepaalde poreuze en vochtgevoelige natuurstenen (Azul Bateig, Antalya Cream, Taiga Dolomit, Pietra Serena, ...) raden we u ten zeerste aan om de steen na plaatsing en vóór het inwassen (opvoegen) te voorzien van een voorimpregnatie. Dit biedt de volgende voordelen: minder kans op cementsluier na het inwassen van de vloer en een eenvoudiger onderhoud nadien.

De verdamping door de steen na plaatsing mag niet verhinderd worden, m.a.w. het afdekken met folies, weinig dampdoorlatende tapijten, enz. tijdens de droging van de vloer vermijden.

Het aanbrengen van een tijdelijke bescherming (voor de werkzaamheden die op het vloeren volgen) dient dus vermeden te worden. Dergelijke ingrepen verhogen sterk de kans op schade. Indien toch nodig, dient de afdekking te gebeuren in overleg met de leverancier van uw vloer.

Gebruik bij het onderhoud steeds producten van hetzelfde merk en meng geen producten onderling. Volg ook steeds strikt de richtlijnen van de producenten vermeld op de verpakking van de producten.

In het algemeen stelt men bij het onderhoud van natuursteen dat men nooit mag overdrijven met vocht.

Bij twijfel over welk product op welke steen mag worden toegepast, raden wij u aan voor professionele raad altijd contact op te nemen met uw vakman.

Eerste schoonmaakbeurt

Het onderhoud start bij de eerste schoonmaakbeurt: een eenmalige schoonmaakbeurt met een aangepast reinigingsmiddel (HMK R55; opgelet: geen zuurhoudende producten). Dit mag ongeveer 1 week na het inwassen of opvoegen van de vloer gebeuren. Nu de vloer de basisreiniging heeft ondergaan, adviseren wij u om de vloer licht te schrobben en dit bij voorkeur te doen met een zachte natuurlijke zeep op basis van lijnolie. Ons advies in deze is Carolin/HMK P24 edelzeep. De Carolin/edelzeep oplossen in lauwwarm water zodat de lijnolie goed dun is en zo goed de poriën van de marmeren vloer kan verzadigen. Door dit 2 à 3 maal te herhalen, worden de poriën verder gesloten. Na de toepassing dient men steeds goed na te spoelen, zodat geen overtollig product op de natuursteen achterblijft.

Beschermen

Opgelet: het beschermen van uw natuursteen mag pas gebeuren als die volledig uitgedroogd is en op een propere schone ondergrond! Dit hangt van verschillende factoren af, onder andere:

 De manier van plaatsing:

Bij verlijming op een droge dekvloer (droogtijd: 1 week per cm dikte + 1 week, bijv. dekvloer 7 cm = 8 weken droogtijd, en met een minimum van 28 dagen) zal de natuursteen na ongeveer 1 maand beschermd kunnen worden.

Bij traditionele plaatsing op een gestabiliseerd zandbed (ongeveer 5 cm) en een mortelbed (ongeveer 2 cm) zal de bevloering pas beschermd kunnen worden na 3 à 6 maanden.

 Het type natuursteen:

De porositeit van de natuursteen bepaalt hoe snel het plaatsingsvocht verdampt door de steen heen. Ook de dikte van uw bevloering heeft hierop invloed.

Omgevingsfactoren:

 Resterend bouwvocht.
 Relatieve luchtvochtigheid, zowel binnen als buiten de woning.
 Omgevingstemperatuur.

Als de vloer volledig droog is, kan men de steen behandelen in vochtige (bijv. badkamer) en vlekgevoelige (bijv. keuken) ruimtes met een impregneer- of beschermingsmiddel. Er bestaan verschillende soorten beschermingsmiddelen, aangepast aan het soort natuursteen en afhankelijk van of men al dan niet een kleurverdiepend effect of glans wil krijgen. Raadpleeg daarom steeds de technische gegevens van het betreffende materiaal of vraag raad aan uw vakman.

Dagelijks onderhoud

 Droog onderhoud.

We raden aan om uw natuurstenen vloer enkel af te stoffen met een swiffer, mopper, flipper of borstel. Zo verwijdert u doeltreffend deeltjes (bijv. zand) die een sterk schurende werking hebben.

 Vochtig onderhoud.

Gebruik steeds een licht vochtige dweil met toevoeging van een speciaal onderhoudsmiddel dat de poriën van de steen niet afsluit.

Periodiek onderhoud

Om de oppervlakteafwerking (verzoet, gepolijst, gezandstraald, gevlamd, ....) te behouden en/of te verbeteren, dient men regelmatig (1 à 2 maal er maand, afhankelijk van de intensiteit van het gebruik) de vloer te behandelen met een glansmilk.

Reinigen

Bij een te erge vervuiling kan men een aangepaste (niet-zuurhoudende) reiniger gebruiken om de vloer weer schoon te maken, zie ook de rubriek Eerste schoonmaakbeurt. Raadpleeg steeds uw vakman voor professionele raad.